گاو
در اساطیر ایرانی، نیروی تولید مثل گاو تداعیگر ماه و ابرهای بارانزا برای باروریست (شاخ گاو نیز شبیه هلال ماه است). گاو نر، نخستین حیوان آفریده شده در اسطورههای آفرینش ایرانیست. اهورامزدا پس از آفرینش زمین و آسمان و کیومرث، موجودی بهنام گاو «ایوک داد» به معنای یکتا آفریده را، در کنار رودخانة مقدس وه دائیتی (VahDieti) برای یاری رساندن به کیومرث خلق میکند. گاوی که چون ماهِ سفید روشن و بلندیش به اندازه ی سه نای (حدود 10متر) است. پس از حملهی اهریمن به خلقت اهورامزدا و از بین بردن زمین و آسمان و آب و گیاه، اهریمن و یارانش به گاو یکتاآفریده میتازند. اورمزد برای آسان شدن رنج مرگ به او «بنگ» می دهد. پس از مرگ از تن گاو 55 نوع از غلات و 12 نوع گیاه دارویی می روید تا خلقت اهورایی از میان نرود. ایزد ماه نطفه ی گاو را به ماه برده و می پالاید و از آن انواع حیوانات، ماهی ها و پرندگان به وجود میآیند.
هَدَیوش نیز گاوی بسیار کهن در افسانههای زرتشتی است، این گاو معمولاً به نامهای سرسوک، سریشوک، سریسوک نیز شناخته میشود. این گاو به مردم کمک میکند تا از جایی به جای دیگر بروند. گُوپَدشا، که موجودی نیمه انسان-نیمه گاو است از او مراقبت میکند، زیرا این گاو آخرین حیوانیست که در فَرشگرد قربانی میشود. در فرشگرد (رستاخیز) با استفاده از چربی این گاو و ترکیب کردن آن با هوم سفید، تمام آنهایی که در زندگی خود کار خوبی انجام دادهاند جاویدان میشوند. هدیوش پوستی از برنج جلا داده شده و یالی از آتش خالص دارد. ۶ جفت شاخ برنجی و دو جفت شاخ معمولی قدرتمند در اطراف سر این حیوان وجود دارد. لمس پوست این حیوان میتواند هر چیزی را از حرارت خاکستر کند.
گاو ماده
نمادیست از مادر کبیر، نیروی مولد زمین، وفور، باروری و تولید مثل. هم مظهر ایزدبانوان ماه است و هم زمین. گاو ماده هم نمادی آسمانیست (در اساطیر مصری، هندی و...) و هم مربوط به جهان زیرین (در اساطیر سلتی). در اسطوره شناسی چینی نمایندهی زمین و اصل یین است. در هند حیوان مقدس و مظهر باروریست.
در شاهنامهی فردوسی، بَرمایه، گاویست هزار رنگ که با شیر خود فریدون را که امید ایرانیان برای غلبه بر اژدهاک و اهریمن است، میپروراند. هنگامیکه ضحاک برمایه را می کشد، جهان دچار بينظمي و آشوب ميشود، رو به ويراني مينهد و مردم دچار سختي ميشوند. تا اينکه فريدون با گرز گاوسر خود که نماد خردمندي و فرهمندي اوست، ضحاک را از ميان برميدارد.
سورهٔ بقره، (به معنای سورهٔ گاو ماده) دومین و بزرگترین سوره کتاب قرآن است و ۲۸۶ آیه دارد. بیشتر آیات این سوره در مدینه و پس از هجرت نازل شدهاست.
آنچه من هستم عطش است و نه طلب دانش،... فیلسوف که نیستم!...، شاید قدیس باشم، شاید هم فقط دیوانه ای